Νέα

Νέα

Παρακαλούμε συνδεθείτε με το λογαριασμό σας για να δείτε ανακοινώσεις και αρχεία που απευθύνονται σε μέλη της ιστοσελίδας μας.

Συμβουλές για διακοπές με ασφάλεια την εποχή της πανδημίας

image 13072020

 

Του Γεωργίου Ρηγάκου

 

Οι τελευταίοι μήνες ήταν μια μεγάλη δοκιμασία για όλους μας. Η πανδημία του COVID 19 άλλαξε τον τρόπο ζωής και δημιούργησε πρωτόγνωρες συνθήκες κοινωνικής απομόνωσης με ιδιαίτερη ανησυχία για τις ευπαθείς ομάδες αλλά και μεγάλο πρακτικό και συναισθηματικό φορτίο λόγω των περιορισμών στην φυσική επαφή ακόμα και μεταξύ των οικείων προσώπων προκειμένου να προστατευθούν οι πιο ευάλωτοι του κοινωνικού συνόλου.

Αυτή η συλλογική προσπάθεια απέδωσε καρπούς και καταφέραμε όλοι μαζί αυτήν την περίοδο η χώρα μας να εμφανίζει πολύ χαμηλό ρυθμό μετάδοσης του ιού και να έχει επανέλθει σε μια κανονικότητα στους ρυθμούς της καθημερινότητας, που επιτρέπει πλέον ακόμα και το σχεδιασμό διακοπών.

Είναι όμως εμφανές πως ο κίνδυνος δεν έχει εκλείψει και φαίνεται πιθανή η αναζωπύρωση της επιδημίας, ειδικά με τη σταδιακή απελευθέρωση των μετακινήσεων από και προς το εξωτερικό.

Στο πλαίσιο αυτό συστήνουμε σε όλους αλλά πολύ περισσότερο στους ασθενείς με κακοήθεια να τηρούν και στις διακοπές  τους παρακάτω  κανόνες ασφαλείας που θα τους προστατέψουν από την προσβολή από τον κορονοϊό αλλά και θα αποτρέψουν την περαιτέρω  διασπορά του ιού στην κοινότητα.

  • Πλένετε συχνά τα χέρια σας με σαπούνι και τρεχούμενο νερό για τουλάχιστον 15-20 δευτερόλεπτα ή χρησιμοποιείτε ένα απολυμαντικό χεριών με τουλάχιστον 60% αλκοόλ.
  • Αποφεύγετε να αγγίζετε τα μάτια, τη μύτη και το στόμα σας με άπλυτα χέρια.
  • Καλύψτε τον βήχα σας ή το φτέρνισμα σας με ένα χαρτομάντηλο το οποίο στη συνέχεια θα πετάξετε.
  • Τα καθαριστικά οικιακής χρήσης και μαντηλάκια είναι αποτελεσματικά για τον καθαρισμό και την απολύμανση αντικειμένων και επιφανειών που αγγίζουμε συχνά.
  • Αποφύγετε τις χειραψίες και τη σωματική επαφή
  • Προτιμάτε για έξοδο μέρη που τηρούν τους κανόνες ασφαλείας που συστήνει η πολιτεία. Για εστιατόρια, καφέ, μπαρ αλλά και παραλίες προβλέπονται αποστάσεις ασφαλείας και περιορισμοί στον αριθμό των θαμώνων προκειμένου να μειώνεται ο κίνδυνος έκθεσης
  • Αν υπάρχει η δυνατότητα, επιλέξτε να κάνετε τηλεφωνικά/ηλεκτρονικά εργασίες που δεν απαιτούν τη φυσική παρουσία σας  (ψώνια, τράπεζες κλπ-
  • Συστήνουμε τη χρήση μάσκας σε πολυσύχναστα μέρη όπως σούπερ μάρκετ, τράπεζες και μέσα μαζικής μεταφοράς. Η χρήση της είναι επιβεβλημένη για όποιον επισκεφτεί για οποιοδήποτε λόγο νοσοκομείο ή ιατρείο αλλά και για όποιον  έχει συμπτώματα καθώς περιορίζει τη πιθανότητα να μεταδώσει τον ιό, αν νοσεί. Είναι πολύ σημαντική η σωστή χρήση της μάσκας.
  • Πλύνετε τα χέρια σας αμέσως πριν φορέσετε τη μάσκα και οπωσδήποτε πριν την αφαιρέσετε.
  • Τοποθετείστε τη μάσκα ώστε να καλύπτει πλήρως τη μύτη, το στόμα και το πηγούνι και να μην υπάρχουν κενά μεταξύ μάσκας και προσώπου. Εάν η μάσκα έχει μεταλλικό έλασμα πιέστε το απαλά γύρω από τη ράχη της μύτης. ΜΗΝ αγγίζετε τη μάσκα όταν τη φοράτε γιατί μπορεί να μεταφέρετε τον ιό στα δάκτυλά σας.
  • Η μάσκα αφαιρείται πιάνοντας μόνο τα κορδόνια πρώτα από κάτω και μετά από πάνω. Εάν πρόκειται για μάσκα με λαστιχένιους βραχίονες, αφαιρείται πιάνοντας ταυτόχρονα τους λαστιχένιους βραχίονες.
  • Μην αγγίζετε το μπροστινό μέρος της μάσκας! Θεωρείται μολυσμένο!
  • Η μάσκα πρέπει να αφαιρείται και να απορρίπτεται όταν υγρανθεί.
  • Απορρίπτετε τη μάσκα κρατώντας την πάντα από τα κορδόνια ή τους λαστιχένιους βραχίονες.
  • Εάν η μάσκα είναι πολλαπλών χρήσεων πλύνετε την το συντομότερο δυνατόν μετά από κάθε χρήση με κοινό απορρυπαντικό και σε θερμοκρασία 60ο.
  • Προσπαθήστε να τηρείτε τις αποστάσεις ασφαλείας (2 μέτρα) ακόμα και αν φοράτε μάσκα ειδικά σε μέρη με αυξημένο συγχρωτισμό (ΜΜΜ, πλοία κλπ)
  • Αποφεύγετε οπωσδήποτε τη στενή επαφή (σε απόσταση 2 μέτρων) με όποιον έχει συμπτώματα.

Αν οι ίδιοι εμφανίσετε συμπτώματα, παραμείνετε σπίτι και επικοινωνήστε τηλεφωνικά με τον γιατρό σας ή καλέστε τον τοπικό γιατρό στο μέρος όπου παραθερίζετε. Για ήπια συμπτώματα δεν χρειάζεται παρέμβαση. Αν τα συμπτώματα σας γίνουν πιο έντονα (πχ δύσπνοια) επικοινωνήστε με τον γιατρό σας ή/και τον ΕΟΔΥ στο 1135 για οδηγίες.

Άλλα χρήσιμα τηλέφωνα:

  • 24ωρη γραμμή για Covid-19 (ΕΟΔΥ): 1135
  • Τηλεφωνικό κέντρο ΕΟΔΥ: 2105212000
  • Τηλέφωνο ΕΚΑΒ: 166
  • Τηλεφωνικό Κέντρο Υπουργείο Τουρισμού: 2103736001
  • Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ): 1500

Και στη περίοδο των διακοπών σημειώνουμε πως όλοι οι ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία για τον καρκίνο που προκαλεί καταστολή του αμυντικού συστήματος (πχ χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία) είναι σε ομάδα ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ιδίως οι ηλικιωμένοι. Δεν προκαλούν όλα τα ογκολογικά φάρμακα του ίδιου βαθμού ανοσοκαταστολή, αλλά καλύτερα επικοινωνήστε με το γιατρό σας για περισσότερες λεπτομέρειες.

 Αν κατά την περίοδο των διακοπών σας χρειαστεί να επισκεφτείτε τον ογκολόγο σας θυμηθείτε πως οι ασθενείς που προσέρχονται για θεραπεία πρέπει να μην συνοδεύονται από πάνω από ένα άτομο και αυτό μόνο αν είναι απαραίτητο. Τα ογκολογικά τμήματα λαμβάνουν κάθε δυνατό μέτρο για να αποτρέψουν την διασπορά της ίωσης από ελέγχους στην είσοδο μέχρι κάθε λογής μέτρα αντισηψίας. Επίσης αν έχετε  ΠΥΡΕΤΟ ή/και ΒΗΧΑ, πρέπει να ενημερώσει τον γιατρό σας  για να αναβληθεί το ραντεβού και να εκτιμηθεί αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος. Οι ασθενείς με ύποπτα συμπτώματα πρέπει να καλούν τον γιατρό τους για οδηγίες άμεσα και να ΜΗΝ έρχονται χωρίς ειδοποίηση στα ιατρεία.

Ακολουθώντας αυτές τις απλές οδηγίες, γίνεται πιο αποτελεσματική η προστασία όλων και ιδιαίτερα των ευπαθών ομάδων.

Ευχόμαστε καλό καλοκαίρι σε όλους!

 

*Ο Γεώργιος Ρηγάκος είναι Παθολόγος Ογκολόγος στην Γ' ογκολογική κλινική - Πρότυπη Ογκολογική Ομάδα του Νοσοκομείου "Υγεία".

 

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

του Ιωάννη Μούντζιου

Εισαγωγή

 Oι κλινικές μελέτες αποτελούν την πιο ουσιαστική παράμετρο ιατρικής έρευνας, η οποία μπορεί να μεταφραστεί σε άμεσα σε θεραπευτικό όφελος για τον ασθενή και την κοινότητα. Οι κλινικές μελέτες συνεισφέρουν σημαντικά στη γνώση και την πρόοδο στον αγώνα κατά του καρκίνου. Το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό από τις σημερινές θεραπείες είναι αποτέλεσμα γνώσης που αποκομίσαμε από τη διεξαγωγή κλινικών μελετών. Ανασκόπηση βάσεων δεδομένων κατέδειξε ότι μόνο 5% των ασθενών με κακοήθειες συμμετέχουν σε κλινικές μελέτες. Όπως αναδεικνύεται από σχετικά ερωτηματολόγια, οι περισσότεροι ασθενείς που δε συμμετέχουν σε κλινική μελέτη είτε δεν γνωρίζουν τι είναι οι κλινικές μελέτες είτε δεν τους δόθηκε αυτή η επιλογή.

Η μείωση της θνητότητας από κακοήθειες είναι πια πραγματικότητα που ανακοινώνεται συχνά τα τελευταία χρόνια στο διεθνή επιστημονικό τύπο. Αυτό οφείλεται στις νεώτερες θεραπείες που πρόεκυψαν από κλινικές μελέτες. Όμως τα αριθμητικά δεδομένα σε ότι αφορά την ίαση από κακοήθειες παραμένουν ακόμη απογοητευτικά. Ένας στους 3 ασθενείς με κακοήθεια ιάται, ενώ οι άλλοι 2 χάνουν τη ζωή τους από τη νόσο. Είναι λοιπόν αναμφίβολη η ανάγκη για νέες φαρμακευτικές ουσίες αλλά και γενικότερα θεραπευτικές προσεγγίσεις που θα προάγουν όχι μόνο την αποτελεσματικότητα αλλά και την ασφάλεια και θα συνεισφέρουν στην εξατομίκευση της θεραπείας.

Αυτή τη στιγμή 4000 φαρμακευτικές ουσίες ερευνώνται κλινικά σε ότι αφορά το θεραπευτικό όφελος και την ασφάλεια τους. Μεγαλύτερη συμμέτοχη ασθενών σε κλινικές μελέτες μεταφράζεται σε ταχύτερες απαντήσεις σε κρίσιμα ερευνητικά ερωτήματα και κατά συνέπεια σε επιστημονική πρόοδο που μπορεί να οδηγήσει σύντομα σε καλλίτερη θεραπεία των κακοήθων νεοπλασιών.

Οι κλινικές μελέτες προάγουν τη θεραπεία των κακοήθων νοσημάτων

 Η ιατρική επιστημονική έρευνα συνίσταται στην προκλινική και κλινική έρευνα. Η προκλινική έρευνα παρέχει μηχανιστικά δεδομένα σε σχέση με την πιθανή δράση μιας φαρμακευτικής ουσίας όταν δοκιμάζεται σε κυτταρικές σειρές (invitro) και προσφέρει κάποιες ενδείξεις για την πιθανή αποτελεσματικότητα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν παρέχει αποδείξεις σε σχέση με τη δραστικότητα και την ασφάλεια σε ανθρώπους.

Η προκλινική έρευνα όταν δοκιμάζεται σε ζώντες οργανισμούς μπορεί πιο αξιόπιστα να προβλέψει την πιθανή δραστικότητα αλλά και πάλι δεν τεκμηριώνει την αποτελεσματικότητα στον άνθρωπο. Αυτό είναι προφανές εάν λάβουμε υπόψη ότι οι προκλινικές αυτές μελέτες πραγματοποιούνται σε ειδικά μοντέλα ανοσοκατασταλμένων οργανισμών στα όποια εμφυτεύονται ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα ή γενετικά μεταλλαγμένοι οργανισμοί. Σε ότι αφορά την ασφάλεια, οι τοξικολογικές μελέτες σε ζώα μπορούν να παρέχουν κάποιες ενδείξεις αλλά σε καμία περίπτωση δεν παρέχουν ικανά στοιχειά για τη διασφάλιση των ασθενών. Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της θαλιδομίδης. Η ουσία εκτιμήθηκε σε σχέση με την ασφάλεια της σε ζώα και έλαβε άδεια κυκλοφορίας στη Γερμανία σαν ασφαλής αντιεμετική ουσία. Η τερατογόνος δράση της φωκομελίας/αμέλεια που προκαλεί η θαλιδομίδη συμβαίνει μόνο στα πρώτιστα και δη στους ανθρώπους. Χαρακτηριστικά ο οργανισμός φαρμάκων των ΗΠΑ είχε αρνηθεί την έγκριση της ουσίας λόγω έλλειψης κλινικών στοιχείων ασφάλειας πριν βέβαια ακολουθήσουν οι πληροφορίες σχετικά με την τερατογόνο της δράση.

Δεν είναι σύμπτωση ότι η επίπτωση θανάτου από καρδιαγγειακά συμβάματα έχει μειωθεί στο μισό από το 1980-2000, αλλά είναι αποτέλεσμα επένδυσης σε βασική και κλινική ερεύνα. Η μεγάλη πλειονότητα αυτών των κλινικών μελετών χρηματοδοτείται από φαρμακευτικές εταιρείες και εταιρείες βιοτεχνολογίας δεδομένου του υψηλοτάτου κόστους διεξαγωγής μελετών φάσης ΙΙΙ.

Αυτό το δεδομένο οδηγεί τους επικριτές των κλινικών μελετών να πιστεύουν ότι οι κλινικές μελέτες είναι ανώφελες και ότι πρόκειται για «πειράματα» σε ανθρώπους καθοδηγούμενα μόνο από το κέρδος. Προφανώς αγνοούν μια πολύ απλή ιατρική αρχή, αυτή της βασισμένης σε αποδείξεις ιατρική πράξη (evidencebasedmedicine). H πραγματικότητα είναι ότι δε μπορούμε εκ των προτέρων να γνωρίζουμε ποιά είναι η βέλτιστη και ασφαλής θεραπεία. Είναι απαραίτητη η αντικειμενική εκτίμηση και σύγκριση σε ένα μεγάλο αριθμό ασθενών για να καταλήξουμε στα ακριβή οφέλη και τους ενδεχόμενους κινδύνους σε ότι αφορά μια προτεινόμενη θεραπεία ή παρέμβαση. Άλλωστε η αναγκαιότητα των κλινικών μελετών έχει θεσμοθετηθεί από τους διεθνείς οργανισμούς φαρμάκων με στόχο την προαγωγή της θεραπείας αλλά και της διασφάλισης της προστασίας του ασθενή.

Οι ιστορικές πήγες δεδομένων παρέχουν πληροφορίες μέσα από διαδικασίες αναδρομικής αναζήτησης αλλά δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την ποιότητα και αμεροληψία των στοιχείων τους. Σημαντικότερα δεν έχουν καμία δυνατότητα να παρέχουν στοιχειά σε σχέση με νέες προτεινόμενες θεραπείες.

Ένα πολύ απτό παράδειγμα είναι αυτό της τυχαιοποιημένης μελέτης του εμβολίου κατά της πολιομυελίτιδας (Salk) που πραγματοποιήθηκε σε 600.000 μαθητές και οδήγησε στην έγκριση του πρώτου εμβολίου πρόληψης της νόσου. Στις μέρες μας η πολιομυελίτιδα δεν υφίσταται πλέον στο Δυτικό κόσμο. Στις κλινικές μελέτες οφείλουμε τη σημερινή ισχυρή επιστημονική βάση αντιμετώπισης θανατηφόρων νοσημάτων, όπως η φυματίωση. Συμπερασματικά, χωρίς τις κλινικές μελέτες αυτές οι ασθένειες θα αποτελούσαν και σήμερα ένα κίνδυνο για τις ζωές όλων μας.

Οι κλινικές μελέτες συχνά συγκρίνουν μια καθιερωμένη θεραπεία με μια νέα προτεινόμενη και πιο ελπιδοφόρα με στόχο να αναδείξουν ανωτερότητα ως προς την αποτελεσματικότητα ή-/και την ασφάλεια. Πραγματεύονται την ασφάλεια μιας αγωγής η αναζητούν το σωστότερο συνδυασμό η διαδοχή μιας σειράς θεραπευτικών παρεμβάσεων λαμβάνοντας υπόψη τόσο την ασφάλεια όσο και την αποτελεσματικότητα. Πιο πρόσφατα κατευθύνονται στο να βοηθήσουν την εξατομίκευση της θεραπείας για κάθε ογκολογικό ασθενή προάγοντας την αναγνώριση βιοδεικτών πρόβλεψης της ανταπόκρισης σε μια νέα στοχεύουσα θεραπεία.

Όλα τα παραπάνω είναι σημαντικά τόσο για την επιμήκυνση της επιβίωσης του ογκολογικού ασθενή όσο και για την πιθανή ίαση. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο καρκίνος του όρχεως, νόσος που συνηθεστέρα πλήττει νέους άνδρες. Με τις ίδιες κυτταροτοξικές ουσίες και ιδιαίτερα μετά από εμπεριστατωμένες κλινικές μελέτες πάνω στους συνδυασμούς και τη μακροχρόνια ασφάλεια τους, έχουμε καταφέρει να προσφέρουμε σήμερα σε συντριπτικό ποσοστό των ασθενών την ίαση και μάλιστα με βελτιωμένο προφίλ ασφάλειας.

  

Οι Ασθενείς

 Οι άρτια σχεδιασμένες κλινικές μελέτες που πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις αρχές της ορθής κλινικής πρακτικής (goodclinicalpractice) παρέχουν τις εξής δυνατότητες για τους ασθενείς        

  • Έχουν οι ίδιοι ενεργό ρολό στη διαχείριση της υγείας τους
  • Έχουν δωρεάν πρόσβαση σε νέες θεραπευτικές επιλογές πριν αυτές να είναι διαθέσιμες στο ευρύ κοινό. Να σημειωθεί ότι κατά μέσο όρο απαιτούνται 6-9 έτη για την είσοδο ενός νέου φαρμακευτικού σκευάσματος στην κλινική πράξη
  • Έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένη σε σχέση με τη νόσο τους φροντίδα σε κέντρα υψηλού επιστημονικού κύρους κατά τη διάρκεια της κλινικής μελέτης.
  • Οι κλινικές που συμμετέχουν στις κλινικές μελέτες ελέγχονται από τις Εθνικές και Ευρωπαϊκές αρχές/οργανισμούς φαρμάκων, ενώ ακόμη και οι αντίστοιχες αρχές των ΗΠΑ έχουν συνήθως δικαίωμα ελέγχου. Αυτός ο ‘έλεγχος’ διασφαλίζει τους ασθενείς
  • Οι ασθενείς ασφαλίζονται υποχρεωτικά έναντι άμεσων βλαβών στην υγεία τους αλλά και ιατρογενών σφαλμάτων  
  • Οι νεότερες κλινικές μελέτες συχνότερα χρησιμοποιούν προγνωστικούς και προβλεπτικούς δείκτες (για παράδειγμα ύπαρξη δεδομένης γονιδιακής μετάλλαξης) για την αναγνώριση των ασθενών που θα ωφεληθούν από την προτεινόμενη αγωγή. Αυτό αυξάνει πολύ τις πιθανότητες ο ασθενής που συμμετέχει να έχει όφελος από την εξεταζόμενη φαρμακευτική αγωγή
  • Βοηθούν τους υπολοίπους ασθενείς συνεισφέροντας στην ιατρική ερεύνα

Έχουν πραγματοποιηθεί αναδρομικές έρευνες σε σχέση με το όφελος συμμετοχής σε κλινικές μελέτες. Σε όλες τις αναφορές της διεθνούς βιβλιογραφίας οι ασθενείς που συμμετέχουν σε κλινικές μελέτες χαίρουν μακρότερης επιβίωσης από τους λοιπούς. Αναμφίβολα αυτό είναι αποτέλεσμα των προαναφερθέντων όπως αναλύεται και στην εισήγηση που αφορά στην ηθική θεώρηση.

Ο ρόλος των κλινικών μελετών στο επίπεδο παροχής ιατρικών υπηρεσιών

 Η επιλογή ενός κέντρου για τη διεξαγωγή πολυκεντρικών κλινικών μελετών αποτελεί ένδειξη εμπειρίας, επιστημονικού κύρους και υψηλού επίπεδου ιατρικών και νοσηλευτικών υπηρεσιών. Το κέντρο και οι συμμετέχοντες ερευνητές έχουν εκπαιδευτεί σύμφωνα με τις αρχές της ορθής κλινικής πρακτικής και περιοδικά υποβάλλονται σε επαναληπτική εκπαίδευση. Η συμμέτοχη του κέντρου στην εκάστοτε κλινική μελέτη προϋποθέτει ότι το κέντρο είναι σύμφωνο με τη διεξαγωγή ελέγχου των αρχείων του που αφορούν στη μελέτη, από τον Ελληνικό και διεθνή οργανισμό φαρμάκων. Αυτό προϋποθέτει ακριβή τήρηση και αυστηρή φύλαξη των ιατρικών αρχείων.

Τέλος τα κέντρα που συμμετέχουν σε κλινικές μελέτες έχουν πρώιμη και δωρεάν πρόσβαση σε υπό έγκριση φαρμακευτικές ουσίες παρέχοντας στους Έλληνες ασθενείς άμεσα θεραπεία που στις πιο πολλές περιπτώσεις απαιτεί πάνω από ένα έτος για να εγκριθεί και κυκλοφορήσει.

Αναμφίβολα οι κλινικές μελέτες δρουν καταλυτικά στη δημιουργία και διατήρηση κέντρων παροχής ιατρικών και νοσηλευτικών υπηρεσιών ύψιστου επίπεδου.

Ο ρόλος των κλινικών μελετών στη ιατρική εκπαίδευση

 Οι κλινικές μελέτες αποτελούν μια υποδειγματική πλατφόρμα εκπαίδευσης νέων συναδέλφων στην ορθή κλινική πρακτική. Οι κλινικές μελέτες καθοδηγούν με ιδιαίτερη λεπτομέρεια σε σχέση με τις ιατρικές πράξεις αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια για ιατρικά σφάλματα. Η αντιμετώπιση του ασθενή «επιβλέπεται» από τον κύριο ερευνητή της μελέτης, το θεράποντα γιατρό αλλά και τους οργανισμούς φαρμάκων όπως και τους τοπικούς θεσμούς (Επιστημονικό συμβούλιο/Επιτροπές). Απαιτούν λοιπόν ιδιαίτερη προσοχή και πειθαρχία, στοιχεία ιδιαίτερα σημαντικά στην παιδεία των νέων συναδέλφων που εκπαιδεύονται στις αντίστοιχες κλινικές. 

     

Η σημασία των κλινικών μελετών για το επιστημονικό κύρος της ελληνικής ιατρικής

Η συμμέτοχη της Ελλάδας σε πολυεθνικές και πολυκεντρικές κλινικές μελέτες φάσης ΙΙΙ/ ΙV αποτελεί μονόδρομο για την αναγνώριση του επιστημονικού μας κύρους. Η πραγματοποίηση μικρότερων κλινικών μελετών (φάσης Ι/ΙΙ και μεταφραστικής έρευνας) με πρωτοβουλία των Ελλήνων ερευνητών αποτελεί καταλύτη για την επιστημονική μας πρόοδο σε πολλά επίπεδα. Το δεύτερο όμως προαπαιτεί το πρώτο.

Η συμμέτοχη σε κλινικές μελέτες ελεγχόμενες από τους διεθνείς οργανισμούς (ΕΜΕΑ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και FDA των ΗΠΑ) αποτελεί για ένα ερευνητικό κλινικό κέντρο μια επιβεβαίωση άριστης ποιότητας παροχής ιατρικών υπηρεσιών και υψηλού επιστημονικού επιπέδου. Προκειμένου να προτείνει ο χορηγός μιας μελέτης σε ένα ερευνητικό κέντρο να συμμετέχει σε μια κλινική μελέτη πρέπει να έχει τα απαραίτητα εχέγγυα σε σχέση με το επιστημονικό κύρος των ερευνητών και την ποιότητα παροχής ιατρικών υπηρεσιών (goodclinicalpractice, GCP). Η επιστημονική επάρκεια των ερευνητών και η εμπειρία που διαθέτουν στη διεξαγωγή κλινικών μελετών αποτελούν προαπαιτούμενα.

Η συμμέτοχη σε κλινικές μελέτες δίνει στους ερευνητές τη δυνατότητα να συνεργαστούν με συναδέλφους τους και άλλες συνεργατικές ομάδες σε διεθνές επίπεδο. Ο Ελλαδικός χώρος δε διαθέτει ‘βαριά’ φαρμακοβιομηχανία ούτε πολλές εταιρείες βιοτεχνολογίας. Οι συνεργασίες σε πολυεθνικές μελέτες παρέχουν μοναδικές δυνατότητες ανάπτυξης, επιστημονικής εγρήγορσης και ανταγωνιστικότητας. Η επιστημονική ανταλλαγή απόψεων σε επίπεδο επιστημονικής ισοτιμίας και η αναγνώριση του επιστημονικού μας κύρους, δίνει τη δυνατότητα στους Έλληνες επιστήμονες να προτείνουν τη διεξαγωγή κλινικών μελετών που θα απαντήσουν σε σημαντικά κλινικά ερωτηματικά σε σχέση με μια προτεινόμενη θεραπεία. Κάτω από το πρίσμα της ανάγκης για εξατομικευμένη θεραπείας στην ογκολογία μπορούμε να προτείνουμε μικρές κλινικές μελέτες που να κατευθύνουν τη θεραπευτική του μέλλοντος. Η δυνατότητα μας να έχουμε ισχυρό επιστημονικό λόγο στη διεθνή κοινότητα κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από τη δυνατότητα μας να συμμετάσχουμε ενεργά στην ιατρική πρόοδο και να μην ωθούμαστε σε επιστημονική απομόνωση.

Συνοπτικά η συμμέτοχη μας σε κλινικές μελέτες μας καταξιώνει στη διεθνή επιστημονική κοινότητα και προσφέρει μοναδική δυνατότητα να συμμετέχουμε στην πρόοδο της ιατρικής

  

Συμπεράσματα

 Πίσω από κάθε φαρμακευτική ουσία που χορηγείται και κάθε ιατρική πράξη που πραγματοποιείται με επιτυχία σήμερα βρίσκονται χιλιάδες άνθρωποι που έχουν εθελοντικά συμμετάσχει σε κλινικές μελέτες. Χωρίς τη δική τους συνεισφορά πολλοί άνθρωποι θα υπέφεραν σήμερα, ενώ με την πρόοδο της ιατρικής μπορούν πλέον να θεραπευτούν.

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η κλινική έρευνα δεν αφορά μόνο στην αναγνώριση του επόμενου "υπερφαρμάκου". Οι κλινικές μελέτες παρέχουν ανεκτίμητης αξίας πληροφορίες σε σχέση με τα οφέλη και την ασφάλεια θεραπειών προσφέροντας τη δυνατότητα σε ασθενείς και γιατρούς να επιλέξουν θεραπεία που βασίζεται σε τεκμηριωμένα και αξιόπιστα στοιχεία.

Η συμμέτοχη της Ελλάδας στις διεθνείς κλινικές μελέτες αλλά και η διεξαγωγή μελετών από τους Έλληνες επιστήμονες μας διασφαλίζει την επιστημονική μας πρόοδο και την καλή φροντίδα των ασθενών μας.

Συμπερασματικά επειδή κάθε νέα φαρμακευτική ουσία και θεραπευτική συσκευή αξιολογείται μόνο μέσα από στενά επιβλεπόμενες και αυστηρά ελεγχόμενες κλινικές μελέτες που εξασφαλίζουν την ασφάλεια και αποτελεσματικότητα, οι ασθενείς πρέπει να παροτρύνονται να συμμετέχουν σε κλινικές μελέτες. Αναμφίβολα οι ασθενείς είναι οι πραγματικοί ήρωες που με τη συμμετοχή τους προάγουν την πρόοδο της ιατρικής στον αγώνα κατά του καρκίνου.

Η αγωνία ενός ογκολόγου στην εποχή του SARS-COV2

Η αγωνία ενός ογκολόγου στην εποχή του SARS COV2

Η εισβολή του κορονοϊού στη ζωή μας, ο αναγκαστικός εγκλεισμός και ο φόβος για το τι θα ακολουθήσει έφεραν στην επιφάνεια μια σειρά από υπαρξιακές διερωτήσεις.

 Ίσως βρισκόμαστε στο ξεκίνημα ενός εντελώς διαφορετικού τρόπου ζωής και η καθημερινότητά μας να μην είναι η ίδια.

Πόσο διαχειρίσιμος είναι ο καινούριος τρόπος ζωής της απομόνωσης, βραχυπρόθεσμος ή μακροπρόθεσμος και πώς θα συντηρηθεί;

Τα μέτρα της κοινωνικής απόστασης θα εξαγγέλλονται κάθε φορά σε μία νέα επιδημία, κάθε φορά που οι μονάδες εντατικής θεραπείας θα γεμίζουν;

Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αυτό το νέο μέλλον. Απαραίτητο όμως να προσαρμοστούμε: καινούριος τρόπος ζωής, εργασίας και σύναψης σχέσεων.

Σαν γιατροί βρισκόμαστε μπροστά στην εφαρμογή ιατρικής πολέμου. Διαλογή ασθενών! Ο εχθρός αόρατος, ανίκητος; Είμαι σίγουρη πως ΟΧΙ!

ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ για να μην φτάσουμε στην διαλογή.

Αν με ρωτήσετε αν φοβάμαι, θα σας πω ΝΑΙ. Φοβάμαι για τους ασθενείς μου, φοβάμαι για τους συναδέλφους μου, για την οικογένειά μου, για τους φίλους μου. Αν αρρωστήσω; Γνωρίζω ότι με χρειάζονται αλλά είμαι και αναλώσιμη. Αν είμαι φορέας και δεν το ξέρω; Μπαίνω μουδιασμένη στις αίθουσες χημειοθεραπείας, μουδιασμένη εξετάζω αλλά ξέρω πως πρέπει να χαμογελώ, να δίνω ελπίδα, να δίνω οδηγίες στα τόσα ζευγάρια μάτια που με κοιτούν με αγωνία, φόβο, ασθενείς που πρέπει να σηκώσουν ακόμα ένα βαρύ φορτίο που επιφορτίζει την ήδη επιβαρυμένη ψυχολογική τους κατάσταση. Χρειάζονται ένα χέρι μόνιμα απλωμένο και σφιχταγκαλιασμένο με τον γιατρό τους, τα παιδιά τους, τα εγγόνια τους και αυτό πρέπει να το στερηθούν. Το χάδι στο μέτωπό τους γίνεται με ένα ζευγάρι γάντια που αλλάζει πολλές φορές για να μην τους μεταδοθεί ο ύπουλος εχθρός.

Νοιώθω ενοχική, μήπως και δεν έχω πάρει όλα τα μέτρα προστασίας σωστά, μήπως και δεν τους χαμογέλασα με την ίδια δύναμη όπως έκανα πριν.

Οι ασθενείς μας είναι εξ’ ορισμού ανοσοκατασταλμένοι. Από τη διάγνωσή τους ζουν αγκαλιά με το φόβο της πάθησής τους και τώρα τους ζητούμε μια άλλη διαφορετική αγκαλιά, αυτή του φόβου της πιθανής μόλυνσης από τον ιό και να είναι απομονωμένοι. Τους διαβεβαιώνουμε όμως ότι δεν είναι μόνοι και σ’ αυτήν την μάχη. Είμαστε δίπλα τους, με το τηλέφωνο, το skype, τα mail. Τους διαβεβαιώνουμε ότι αυτό θα κοπάσει, θα βγούμε από τις φυλακές μας. Η ζωή θα συνεχίσει τον αδιάκοπο ρυθμό της. Αυτός ο φόβος πρέπει να γίνει οίστρος ζωής και κινητήριος δύναμη για να ανακαλύψουμε δυνάμεις μέσα μας που ενδεχομένως δεν είχαμε γνωρίσει.

Mπορούμε να αρχίσουμε να βλέπουμε αυτόν τον αναγκαστικό εγκλεισμό με ένα άλλο μάτι, καθώς μας βοηθάει να αναπτύξουμε εντονότερα μια επικοινωνία που λόγω των ρυθμών της ζωής είχαμε ξεχάσει. Μια επικοινωνία στα πλαίσια της οικογένειας και του σπιτιού που ενδεχομένως μπορεί να είχαμε απομακρυνθεί ακόμα και αν δεν το έχουμε καταλάβει. Σχέσεις επαναπροσδιορίζονται και η αγωνία όταν μοιράζεται αμβλύνεται.

Σαν γιατρός ΜΕΝΩ ΣΠΙΤΙ τις ώρες που δεν εργάζομαι, ακούγοντας μουσική που είχα χρόνια να ακούσω όπως το café de l art, η διαβάζοντας κάποιο βιβλίο που πάντα έλεγα να αρχίσω και ποτέ δεν έκανα. Θα μιλήσω με τους γιους μου στο τηλέφωνο, θα συζητήσω μαζί τους για πράγματα που μπορεί λόγω της καθημερινότητάς μου να μην βρίσκαμε το χρόνο να κάνουμε, θα δω μια ταινία του ιταλικού κινηματογράφου που πάντα μου άρεσε.

Παρ’ότι υπάρχει εθνικιστική απομόνωση απαιτείται παγκόσμια προσπάθεια για την παραγωγή και διανομή ιατρικού εξοπλισμού, testkits και αναπνευστήρων, ενίσχυση ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ερευνητών με πνεύμα παγκόσμιας συνεργασίας και εμπιστοσύνης.

Η «Πανούκλα» του Αλμπέρ Καμύ προφήτεψε την σημερινή πραγματικότητα: «η ζωή του ανθρώπου απειλείται από έναν βάκιλο, που φεύγει στο τέλος, αλλά θα επανέλθει»…(1947)

Το ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ δεν είναι μια τιμωρία και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται έτσι. Είναι μια ευκαιρία να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου. Να θυμηθείς πράγματα που σε κάνανε χαρούμενο και είχες ξεχάσει, να ασχοληθείς με πράγματα που ποτέ πριν δεν φανταζόσουν ότι μπορεί να κάνεις λόγω των ρυθμών της ζωής.

Μένουμε σπίτι γιατί είναι ατομική ευθύνη.

Μένουμε σπίτι γιατί είναι κοινωνικό χρέος.

Μένουμε σπίτι γιατί είναι ατομική συνέπεια.

Η συστράτευση αυτή είναι κοινωνική αναγκαιότητα για όλους μας. Μένουμε σπίτι για να είμαστε αύριο όλοι πάλι εδώ!

Η καταιγίδα θα περάσει. Δοκιμαζόμαστε όλοι. Θα βγούμε ΝΙΚΗΤΕΣ.

Μπέρτολτ Μπρεχτ

Χρειάζονται πολλά τον κόσμο για να αλλάξεις. Οργή και επιμονή. Γνώση και αγανάκτηση. Γρήγορη απόφαση, στόχαση βαθιά. Ψυχρή υπομονή και ατελείωτη καρτερία. Κατανόηση της λεπτομέρειας και κατανόηση του συνόλου.

Μονάχα η πραγματικότητα μπορεί να μας μάθει πως την πραγματικότητα ν’αλλάξουμε. (από το θεατρικό έργο «Η απόφαση, DieMassnahme, 1930)

ΖΗΣΕ ΣΑΝ ΝΑ ΕΙΣΑΙ Ο ΙΔΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΑΙ ΜΕΙΝΕ ΣΠΙΤΙ

ΑΘΗΝΑ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΓΕΝ.ΝΟΣ.ΠΑΤΡΩΝ ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ

Πανδημία Covid-19 εν εξελίξει

Πανδημία Covid 19 εν εξελίξει

Τις τελευταίες εβδομάδες το πρώτο κύμα της πανδημίας από τον κορονοϊό SARS-CoV-2 (COVID-19) μαστίζει την ανθρωπότητα. Ο ιός αυτός απομονώθηκε από άνθρωπο για πρώτη φορά στην πόλη Wuhan προ 3 μηνών περίπουκαι αναφέρθηκε στο γραφείο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) στην Κίνα στις 31 Δεκεμβρίου 2019. Αρχικά διαπιστώθηκε ότι προκαλεί μια σοβαρής μορφής άτυπη πνευμονία, με αμφοτερόπλευρη προσβολή των πνευμόνων και δυνητικό επακόλουθο την αναπνευστική ανεπάρκεια και το θάνατο. Καθημερινά αυξάνονται τόσο τα κρούσματα όσο και οι θάνατοι παγκοσμίως, όπως αυξάνεται και ο αριθμός των νέων χωρών που αναφέρουν κρούσματα. Πολλές χώρες προσπαθούν να καταπολεμήσουν την πανδημία, ή καλύτερα να καθυστερήσουν την έκρηξη των κρουσμάτων, λαμβάνοντας μέτρα προφύλαξης και κοινωνικής απομόνωσης, προκειμένου να μειωθεί η νοσηρότητα και η θνησιμότητα και, ως εκ τούτου, να μειωθεί η συνολική επιβάρυνση στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης.

            Παρόλο που ο Γενικός Διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας διακήρυξε στις 30 Ιανουαρίου 2020 την επιδημία του COVID-19 ως μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης της Δημόσιας Υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος, καμία συντονισμένη προσπάθεια σχετική με τα μέτρα προστασίας που πρέπει να παρθούν αλλά και με τη χρονική στιγμή που κάθε χώρα θα πρέπει να τα εφαρμόσει, δεν έχει γίνει. Από την άλλη πλευρά, τα όπλα που διαθέτει η ιατρική κοινότητα κατά του COVID-19 είναι περιορισμένα, δεν υπάρχει εξειδικευμένη αντιική θεραπεία ούτε διαθέσιμο εμβόλιο επί του παρόντος. Μέσα σε αυτόν τον πανικό που έχει κυριεύσει τον πλανήτη, τα δημοσιεύματα που αφορούν στον COVID-19 αυξάνονται το ίδιο εκθετικά όσο και τα νέα κρούσματα.

            Η ιατρική κοινότητα σήμερα πιστεύει πως γνωρίζει τα συμπτώματα που προκαλεί και τον τρόπο μετάδοσής του. Ωστόσο, αναπάντητα μένουν σημαντικά ερωτήματα που αφορούν στην καταγωγή του ιού, την επώαση και τη θνητότητά του, αλλά και τη φυσική ανοσία από τον SARS-CoV-2 που αποκτάται από μολυσμένους και θεραπευμένους ανθρώπους. Τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα καταλήγουν στα εξής:

- Παρόλο που n ακούσια εργαστηριακή απελευθέρωση δεν μπορεί να αποκλεισθεί, μια συστηματική μελέτη γενετικών ακολουθιών SARS-CoV-2 συμπεραίνει ότι ο ιός έχει φυσική και ζωονοσογονική προέλευση (από ζώα, ειδικά νυχτερίδες και παγκολίνι).Προήλθε δηλαδή μέσω της φυσικής επιλογής από αλλαγές που έγιναν στο γενετικό του υλικό, καθιστώντας τον ικανό να προσβάλει το ανθρώπινο είδος. Η ενδελεχής μελέτη της καταγωγής του και της εξέλιξής του (συνεχιζόμενη παρακολούθηση της πνευμονίας σε ανθρώπους και άλλα ζώα) είναι υψίστης σημασίας όχι μόνο για να εξηγήσει κανείς αυτό που ζούμε αλλά και να μπορέσει να προβλέψει αυτό που θα ακολουθήσει.

- Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη εκτιμήθηκε πως ο μέσος χρόνος επώασης είναι 5.1 ημέρες (95% CI, 4.5 έως 5.8 ημέρες), και 97.5% αυτών που αναπτύσσουν συμπτώματα θα τα εμφανίσουν εντός 11.5 ημερών (CI, 8.2 έως 15.6 ημέρες) από τη στιγμή της λοίμωξης.

- Ενώ οι θάνατοι αυξάνονται δραματικά τόσο στην Ιταλία όσο και σε άλλες χώρες, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι με βάση τον ΠΟΥ, η θνησιμότητα εκτιμάται ότι είναι μεταξύ 3 και 4%, που σημαίνει ότι περισσότερο από το 95% των μολυσμένων ανθρώπων θεραπεύεται.Το ποσοστό αυτό προκύπτει από τον αριθμό των θανάτων με επιβεβαιωμένη λοίμωξη από τον ιό, προς τον συνολικό αριθμό των γνωστών κρουσμάτων.Είναι πολύ πιθανό ο αριθμός αυτός να είναι πολύ μικρότερος, καθώς οι ασυμπτωματικοί φορείς και οι νοσούντες με ήπια συμπτώματα που δεν έχουν υποβληθεί σε έλεγχο αναμένεται να είναι πολλοί. Δεν θα πρέπει επίσης να ξεχνούμε πως προκειμένου να μάθουμε την πραγματική θνησιμότητα του COVID-19 θα πρέπει να περιμένουμε τουλάχιστον μέχρι ο ιός να κάνει μια φορά τον κύκλο του πλανήτη.

- Τα δεδομένα για τη φυσική ανοσία από τον SARS-CoV-2 που αποκτάται από μολυσμένους και θεραπευμένους ανθρώπους δεν είναι τέτοια ώστε να επιτρέπουν ασφαλείς ισχυρισμούς. Ωστόσο, απ' όσο γνωρίζουμε για άλλους κορονοϊούς, μια φυσική ανοσία τουλάχιστον προσωρινή θα πρέπει να αναπτυχθεί για μια περίοδο τουλάχιστον 6-12 μηνών, έστω και μερική, με την εμφάνιση δηλαδή ηπιότερων συμπτωμάτων. Ακόμη, υπάρχουν ενδείξεις, αλλά όχι αποδείξεις, ότι η πανδημία COVID-19 μπορεί να υποχωρήσει, τουλάχιστον εν μέρει, καθώς φτάνει η άνοιξη και ανεβαίνει η θερμοκρασία στο βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη. Πιστεύεται δηλαδή, πως η άνοδος της θερμοκρασίας μπορεί να μετατρέψει τον ιό σε λιγότερο λοιμογόνο και ίσως να τον αδρανοποιήσει. Υπό αυτήν την έννοια, θα είναι σημαντικό να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη της επιδημίας στην Αφρική, τη Λατινική Αμερική και τη Νοτιοανατολική Ασία, την Ινδία και την Αυστραλία. Τα κρούσματα φαίνεται να είναι λιγότερα και οι θάνατοι περιορισμένοι σε αυτές τις περιοχές του πλανήτη, γεγονός όμως, που θα μπορούσε να αποδοθεί στην επίδραση συγχυτικών παραγόντων, όπως είναι η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, ο αριθμός των ατόμων που έχουν πρόσβαση στο τεστ, καθώς επίσης και η ποιότητα των υπηρεσιών υγείας.

            Τέλος, όταν έρθει η ώρα όλα αυτά τα μέτρα προφύλαξης να αρθούν, είναι πολύ πιθανό να αντιμετωπίσουμε ένα νέο κύμα αυτής της πανδημίας. Προς αυτήν την κατεύθυνση είναι πολύ σημαντικό να υπάρξει συντονισμός των χωρών και καθοδήγηση από τον αρμόδιο φορέα (ΠΟΥ) προκειμένου η μετάβαση να γίνει κατά το δυνατόν ομαλά.


Βιβλιογραφία:

  1. Αndersen KG et al. Nature Medicine 2020
  2. Reich et al. Ann Intern Med 2020
  3. https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-similarities-and-differences-covid-19-and-influenza

                                   

Σοφία Λέββα MD, MSc, PhD

                                                            Παθολόγος Ογκολόγος

Βιοκλινική, Θεσσαλονίκη

Πώς αντιλαμβάνομαι ως παθολόγος ογκολόγος την πανδημία του κορωνοϊού?

Πώς αντιλαμβάνομαι ως παθολόγος ογκολόγος την πανδημία του κορωνοίου

Η κατάσταση που βιώνουμε όλοι είναι πρωτόγνωρη…Μέσα σε λίγες μέρες αλλάξαμε ζωή.

Άλλαξαν οι συνήθειες μας, άλλαξαν οι ανάγκες μας, άλλαξαν οι προτεραιότητές μας.

Ως παθολόγοι ογκολόγοι πρέπει να προφυλάξουμε τους ασθενείς μας, που είναι ασθενείς υψηλού κινδύνου. Ακυρώνουμε τους προγραμματισμένους επανελέγχους σε ασθενείς σε ύφεση και τους προγραμματίζουμε όταν οι συνθήκες θα το επιτρέψουν. Καθησυχάζουμε όλους τους ασθενείς και  προσπαθούμε να λύσουμε τα προβλήματά τους τηλεφωνικά, ώστε να περιορίσουμε τις άσκοπες μετακινήσεις. Δεν κάνουμε όμως πίσω στους ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία, ιδίως σε όσους ο σκοπός είναι η ίαση.

Ως γιατροί δεν μπορούμε να μπούμε σε 24ωρη καραντίνα… Και αυτό μας δημιουργεί ένα επιπλέον άγχος και μία παραπάνω ευθύνη για αυτούς που αγαπάμε και ζούνε μαζί μας. Το γνώριζαν όταν επιλέξαμε να γίνουμε γιατροί, το γνώριζαν όταν μας επέλεξαν για να κάνουμε μαζί τους οικογένεια. Δυστυχώς όμως αυτό λίγο μπορεί να σου γλυκάνει την αγωνία «μήπως εγώ κάνω κακό σε όσους αγαπώ». Είμαι σίγουρη ότι το άγχος αυτό είναι τεράστιο για τo ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό που καλύπτει κάθε ημέρα το τμήμα επειγόντων περιστατικών και νοσηλεύει τους ασθενείς με covid-19 και ο σεβασμός είναι το λιγότερο που μπορώ να νιώσω.

Ως άνθρωποι πρέπει να κάνουμε το χρέος μας στην κρίσιμη αυτή στιγμή για την ανθρωπότητα…να μείνουμε στα σπίτια μας και να ακολουθήσουμε τις οδηγίες του κράτους. Πρόκειται για μία νέα μορφή πολέμου για την οποία δυστυχώς δεν είχαμε προετοιμαστεί και δεν θα μας βοηθήσει ο βαρύς πολεμικός εξοπλισμός. Το μόνο που μπορεί να βοηθήσει είναι να κερδίσουμε χρόνο με όσο το δυνατόν λιγότερες ανθρώπινες απώλειες, μέχρι να βρεθεί εμβόλιο ή αποτελεσματική θεραπεία. Και όπως σε κάθε πόλεμο, έτσι και σε αυτόν, οι στρατιώτες θα πρέπει να υπακούσουν στον στρατηγό. Ευτυχώς, δεν μας ζητήθηκε ως εντολή να σκοτώσουμε κάποιον, απλά να μπούμε σε «καραντίνα» και να σταματήσουμε για λίγο τον γρήγορο ρυθμό της ζωής, ώστε να διαφυλάξουμε την ζωή.

Ώρα μηδέν για την ανθρωπότητα… ώρα σιωπής…ώρα περισυλλογής… ώρα υπακοής… ώρα που ο καθένας θα σηκώσει το βάρος της ατομικής του ευθύνης ως άνθρωπος…ώρα που θα αποφασίσει αν θέλει, όταν τελειώσει η πανδημία, να έχει χάσει όσο το δυνατόν λιγότερους αγαπημένους, φίλους, συνάδελφους, συνανθρώπους…

 

Ευαγγελία Μοιρογιώργου

MD, MSc, Παθολόγος Ογκολόγος, Δ.Θ.Κ.Α. «Υγεία»